Madde 3 ve 7 Vurgusu: AİHM Kararı Binlerce Dosyayı Etkileyebilir

Avrupa’nın en yüksek insan hakları yargı organı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Büyük Dairesi, Türkiye’yi yakından ilgilendiren kritik bir karara imza attı.

   “Şaban Yasak v. Türkiye” davasında daha önce verilen “ihlal yoktur” hükmünü bozan Mahkeme, hem “kanunsuz suç ve ceza olmaz” ilkesinin hem de “işkence ve kötü muamele yasağının” ihlal edildiğine karar verdi. “İhlal yok” kararı bozuldu AİHM Büyük Dairesi, 5 Mayıs 2026 tarihli kararında, aynı dosyada 27 Ağustos 2024’te verilen “ihlal yok” kararını ortadan kaldırdı. 17 hâkimden oluşan heyetin oylaması ise dikkat çekti: 11’e karşı 6 oyla Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 7. maddesinin ihlal edildiğine 9’a karşı 8 oyla 3. maddenin ihlal edildiğine hükmedildi. Karar, AİHM içtihadında nadir görülen bir durum olarak, Mahkemenin kendi kararını bozduğu örnekler arasına girdi. Madde 7: “Kanunsuz ceza olmaz” ilkesi ihlal edildi Mahkeme, başvurucu hakkında uygulanan ceza yargılamasında hukuki öngörülebilirlik ve belirlilik ilkelerinin ihlal edildiğini tespit etti. Kararda, suç isnadının dayandığı bazı delillerin ve yorumların, eylemin gerçekleştiği tarihte açık ve öngörülebilir olmadığına vurgu yapıldı. Bu tespit, özellikle son yıllarda tartışma konusu olan “örgüt üyeliği” davaları açısından emsal niteliğinde değerlendiriliyor. Madde 3: Kötü muamele yasağı da ihlal edildi Büyük Daire ayrıca, başvurucunun maruz kaldığı muameleye ilişkin olarak işkence ve kötü muamele yasağının ihlal edildiğine hükmetti. Mahkeme, bu kapsamda devletin hem kötü muameleyi önleme hem de iddiaları etkili şekilde soruşturma yükümlülüğünü yerine getirmediğine işaret etti. Gergerlioğlu: “Binlerce dosya için dönüm noktası” DEM Parti Kocaeli Milletvekili ve insan hakları savunucusu Ömer Faruk Gergerlioğlu, karara ilişkin yaptığı değerlendirmede şunları söyledi: “AİHM’in bu kararı, yıllardır dile getirilen hak ihlallerinin açık bir teyididir. Özellikle KHK’lılar başta olmak üzere benzer delillerle yargılanan binlerce kişi için bu karar bir dönüm noktasıdır.” Uzmanlar: “Yeniden yargılama yolu açılabilir” Uluslararası hukuk uzmanları, kararın etkilerinin yalnızca başvurucuyla sınırlı kalmayacağı görüşünde. Uzmanlara göre: Benzer delillerle mahkûm edilen kişiler için yeniden yargılama talepleri artabilir Ceza yargılamalarında kullanılan bazı delillerin hukuki geçerliliği yeniden tartışılabilir Türkiye’nin AİHM kararlarını uygulama süreci yakından izlenecek Süreç nasıl işleyecek? AİHM kararlarının uygulanması, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi tarafından denetleniyor. Türkiye’nin bu karar doğrultusunda atacağı adımlar, hem iç hukuk hem de uluslararası ilişkiler açısından belirleyici olacak. AİHM Büyük Dairesi’nin “Şaban Yasak” kararı, yalnızca bir dosyaya ilişkin değil, Türkiye’deki yargı uygulamalarına dair daha geniş bir tartışmanın kapısını aralayan kritik bir eşik olarak değerlendiriliyor. Kararın etkileri önümüzdeki süreçte daha net ortaya çıkacak.