Hayat, doğumdan ölüme kadar geçen süreci, canlının sağ olma ve varlığını sürdürme durumunu ifade etmektedir. Arapça kökenli hay  (diri, canlı) kelimesinden gelmektedir.  Biyolojik bir varoluş sürecidir.   Yaşam, ömür ve canlılık anlamı da yer alır.  Canlı, sağ olma durumudur... İçinde yaşanılan şartlar bütünüdür. Geçim şartları ve meslektir.  İnsanın kendini, dünyayı ve varoluşunu anlamlandırma çabasıdır  ve   anlam yaratmanın da bir aracıdır.     Mücadele,  sanat , bilgi arayışıdır.  Mutluluğu,  yaşamayı neşeyi ve yaratıcılığı getirir.  Değerler ve anlam yaratarak sürekli bir oluşum sürecidir.  Aynı zamanda kabullenmedir.  Varoluşu, yaşamı, yaşama sürecini de ifade etmektedir. Yalnızca biyolojik bir süreç değil, aynı zamanda derin bir anlam ve değer taşımaktadır.  Zorlukları, sevinçleri ,deneyimleri de getirir.  İnsanların duygusal ve ruhsal deneyimlerini de kapsar. Öğrenme ve gelişme sürecidir. Sürekli değişen bir yolculuktur. Sadece kendimiz için değil, başkalarına da katkı sağladığımız ölçüde anlamlıdır.  Sevgi, iyilik ve yardımseverlikte, hayatı güzelleştirir. Bilinçli bir farkındalık hâlidir.   İnsan hayatı yalnızca nefes alıp vererek değil düşünerek, hissederek, öğrenerek ve deneyimleyerek de anlar. Sürekli bir öğrenme ve gelişme sürecidir. Hatalarımızdan ders çıkarma, zorlukların üstesinden gelme de yer alır. Hayatın en değerli hazineleri:  Dostluk, Empati , Dayanışmadır. Kıskançlığı yenerek, önemsenmeyi öğrenerek , güven geliştirmektir. Hayatta inişler ve çıkışlar da olacaktır. Zorluklarla başa çıkmayı öğrenmek hayatın kaçınılmaz bir parçasıdır. Hayatı dolu  dolu  yaşamanın ne anlama geldiğini bilmekte önemlidir.  İnsanın kendi iç sesiyle yaptığı en uzun yolculuktur. Bu yolculukta dürüstlük, sevgi, sabır ve öğrenme arzusu pusula olmalıdır.   Hayat bazen acı, bazen sevinçte getirir. Önemli olan bu duygularla nasıl başa çıkıldığını, insanın bu yolculukta kim olduğu ve nasıl karar aldığıdır.       HAYAT ÜZERİNE SÖYLENEN SÖZLERİN ANLATTIKLARINA BAKALIM:    “Hayat Bir  Arayıştır”-Tolstoy Ne Anlatır? Durağan bir varoluş değil; bireyin sürekli kendini, ahlakı ve yaratıcıyı keşfetme çabasıdır. Hakikat ve içsel huzur yolculuğudur insanın. "Ben kimim ve neden yaşıyorum?" sorusuna yanıt aramasıdır.   “Hayat Bir Tiyatrodur”-Shakespeare Ne Anlatır? İnsan hayatının geçiciliğini, üstlendiğimiz kimliklerin yapaylığını ve ömrün belirli periyotlardan oluşan bir oyun olduğunu dile getirir.  Hayatımız boyunca üstlendiğimiz evlat , öğrenci , eş , çalışan veya yönetici olmak gibi kimliklerin aslından ziyade geçici birer "rol "den  ibaret olduğu da anlatılır. Bazı insanlar da genelde bu rollere fazlaca kapılıp asıl benliklerini unutmaktadırlar.   “Hayat Bir Mücadeledir”-Victor  Hugo- Ne Anlatır? Varoluşun kendiliğinden kolay bir hediye olmadığı; insanın doğayla, zamanla, toplumla ve kendi iç dünyasındaki zorluklarla sürekli bir savaş ve direnme halinde bulunması gerektiğini anlatır. Hayat yolunda karşımıza çıkacak engeller, haksızlıklar ve dertler kaçınılmazdır; önemli olan bu zorluklar karşısında yılmamaktadır. Hayatın getirdiği zorlukları göğüslemek, haksızlıklara karşı suskun kalmamak ve umudu kaybetmeden devam etmek bu mücadelenin ruhunu oluşturur. “Hayat Durmadan Öğrenmektir”-Goethe Ne Anlatır? İnsan yaşamının özünü ve gelişimini özetler. Öğrenmenin yaşı yoktur. Yaşamak, başlı başına deneyim sürecidir. Her yeni bilgi dönüşmeyi ve olgunlaşmayı ifade eder.  Çağı  yakalamak  öğrenmekle mümkündür.  Hayatı tek bir varış noktası olarak değil, son ana kadar devam eden bir keşif ve kendini inşa etme yolculuğu olarak da tanımlar.   “Hayat Başkaldırıdır”- Albert Camus- Ne Anlatır? Hayata anlam katma mücadelesini anlatır. Hayatın getirdiği anlamsızlığa, haksızlıklara ve ölüme karşı boyun eğmemeyi, aksine yaşama sıkı sıkıya sarılarak meydan okumayı dile getirir. Anlamsızlığın gözünün içine bakarak yaşamaya devam etmedir.  İnsanın kendi kaderinin iplerini eline almasıdır. İnsanın onurunu korumasıdır.     “Hayat Seçimlerimizdir”- Jean Paul Sartre Ne Anlatır? İnsan, önceden belirlenmiş bir kader veya özle dünyaya gelmez; insan önce var olur, ardından yaptığı seçimlerle kendi özünü ve kimliğini ortaya koyar.  Seçim yapmamayı seçmek te seçimdir. Bu yüzden insan, kendi hayatının tek mimarıdır. Attığımız her adımın ve aldığımız her kararın tüm sorumluluğu da bize aittir. İnsanı kendi özgürlüğüyle  de yüzleştirir.   “Hayat Sanattan Başka Bir Şey Değildir” Oscar Wilde Ne Anlatır? Dünyayı kendi başımıza değil, sanatçıların bize öğrettiği şekilde görürüz. Sanat olmasaydı, hayatın içindeki birçok güzelliğin farkına bile varamayacaktık. Hayatın kendisi ham, düzensiz ve kabadır. Sanat ise ona biçim, güzellik ve anlam  yükler.  İnsanın kendi yaşamını da bir sanat eseri gibi kurgulaması, estetiğe ve zarafete önem vermesi gerekir. Gerçekliğin ve doğanın bizi değil, sanatın ve yaratıcılığın bizim gerçeğimizi inşa ettiğini anlatır. “Hayatın Bilinci   Hayatın   Kendisinden  Daha Yüksektir”. Fyodor Dostoyevski      Ne Anlatır? İnsanın varoluşsal bir çelişkisini ortaya koyar. İnsanların yaşamı doğrudan, doğal ve mutlu bir şekilde deneyimlemek yerine, sürekli yaşam üzerine düşünmesini, onu analiz etmesini ve anlamlandırmaya  çalışmasını  da eleştirir.   Hayatın kendisi eylemdir; hayatın bilinci ise sadece bir seyir ve analiz halidir. Saf ve doğal  bir mutluluk, hayatı olduğu gibi kabul etmekle mümkündür. İnsan, hayatın formülünü bulmaya çalışırken yaşamayı unutur. Hayatı sevmenin ve yaşamanın, hayatın anlamını aramaktan çok daha öncelikli ve değerli olduğunu hatırlatmaktadır. İnsan, teorilerde kaybolmak yerine hayatın sıcaklığına ve gerçekliğine dönmelidir.        Rainer Maria  Rilke- "Hayat yalnızlıktır"  Ne Anlatır?  İnsanın varoluşuna dair temel ve değiştirilemez bir gerçeği kabul etmedir. İnsan ne kadar yakın ilişki kurarsa kursun, iki bilinç ve iki iç dünya arasında aşılamayan mesafeler vardır. Hiçbir insan  diğerini  de tamamen tanıyamamaktadır. Kaçınılmaz olan yalnızlıktır. Kendini kandırmamalıdır. İnsanlar yalnız olduklarını bilmelerine rağmen bunu kabullenmekten korkarlar. Gerçekten kaçmak değil, aksine "yalnız olduğumuzu fark etmek" ve bu farkındalıktan yola çıkabilmektir. Hayatın zorluklarından ve uçurumlarından kaçınmamızı değil; onları da tıpkı yalnızlığımız gibi kucaklamamız gerektiğini söyler. Sanatçının, şairin ve düşünen insanın iç dünyasına inebilmesi, kendi derinliklerini keşfedebilmesi için gerekli olanın büyük, içsel bir yalnızlık olduğunu dile getirir.     "Hayat Bir Şiirdir"- Pablo  Neruda   Ne Anlatır? Yaşamın  derin duygusal yoğunluğudur.  Hayat da tıpkı bir şiir gibidir;  İçinde büyük tutkular, keskin dönüşler ve derin duygusal deneyimler barındırır. Dünyadaki tüm trajedilere, acılara ve zorluklara rağmen yaşamın içinde her zaman keşfedilmeyi bekleyen estetik bir güzellik, bir ritim ve bir anlam olduğunu savunmadır. Güzelliklerin ve zıtlıkların bir aradalığıdır.  Evrensellik ve kolektif yaşamı savunmadır. Hayatın bir şiir olması, tüm insanlığın ortak bir ritimle birbirine bağlı olduğu anlamına gelir.  Anı yaşamak ve iz bırakmadır. Hayatı bir şiir gibi yazmak; onu hakkını vererek, derinlemesine hissederek yaşamak ve geride silinmez bir etki bırakmak demektir. Yaşamı sıradanlıktan çıkarıp ona sanatsal, tutkulu ve derin bir anlam yükleme çabasıdır. Hayat, kelimelerle değil; yaşanan anlarla, aşkla ve mücadeleyle yazılan en büyük şiirdir. “Hayat Umutsuzluktan Umut Yaratmaktır.” Yaşar Kemal Ne Anlatır? İnsanın zorluklar, acılar,  haksızlıklar ve çıkmazlar karşısında bile direnme, yeni bir başlangıç yapma ve geleceğe inanç üretme gücünü ifade eder. Zorluklara karşı direnci savunur. Umutsuzluk bir son değil, aksine umudun filizlenebileceği bir topraktır. En karanlık anlarda bile çıkış yolu yaratmak insanın kendi elindedir. Tüm bu karanlığa rağmen insanın direncine ve özüne inanır; hayatı pasif bir bekleyiş değil, aktif bir direniş ve yaratım süreci olarak görür. “Hayat Merdivenlerini Çıkarken, İnsanlara İyi Davranalım. Çünkü İnerken Gene  Aynı İnsanlara Rastlayacağız”.             Cenap Şahabettin Ne Anlatır? Kibir, vefa, hayatın geçiciliği ve insan ilişkileri üzerine kurulmuş çok güçlü bir ahlaki uyarıdır. Hayat sabit değildir; inişleri ve çıkışları vardır. "Merdivenleri çıkmak" başarıyı, zenginliği, makam sahibi olmayı veya gençliği/gücü temsil eder. "Aşağı inmek" ise yaşlanmayı, emekliliği, maddi kayıpları veya popülerliği/gücü yitirmeyi simgeler. İnsanlar yükselirken (kariyer yaparken, zenginleşirken) genellikle çevrelerindeki insanları küçümseme veya onlara yukardan bakma eğilimine girerler. Söz, "Bugün güçlü konumdasın diye kimseyi ezme, hor görme" mesajı verir. Hayatta hiçbir başarı veya güç kalıcı değildir. Gün gelip o zirveden aşağı indiğinizde, geçmişte kırdığınız, küçümsediğiniz veya kötü davrandığınız o insanlarla yeniden karşılaşacaksınız. O zaman yüzlerine bakacak yüzünüzün olması ve ihtiyaç duyduğunuzda yardım görebilmeniz, yükselirken onlara nasıl davrandığınıza bağlıdır.  Güçlüyken kibirlenmemeyi, her konumda insanlara nezaketle ve saygıyla yaklaşmayı öğütler. Çünkü bugünün mağlupları, yarın sizin düşüşünüzün şahitleri veya size el uzatacak kişiler de olabilir. Yabancılaşmadır. Modern dünyada insan, kendi hayatının öznesi olmaktan çıkmıştır. Sistem insanı araçsallaştırır;  bu yüzden "doğru" yaşamak sadece bireye bağlı bir "tercih" meselesi değil, toplumsal bir yapı meselesidir.   “Yanlış Hayat Doğru Yaşanmaz”.Adorno   Ne Anlatır? Bozuk düzende doğru yaşam olmaz. Tamamen çıkarcı, tüketim odaklı, yabancılaşmış, sahte ve baskı üzerine kurulmuş bir toplumsal sistemin yanlış hayat içerisinde, bireyin sadece kişisel çabalarıyla etik, saf doğru hayat kuramayacağını anlatır.  Bireysel çabanın sınırı vardır.  Kişi ne kadar iyi niyetli olursa olsun, içinde yaşadığı ekonomik ve sosyal sistem çürümüşse, yaptığı tercihler ve kurduğu ilişkiler de o sistemin kurallarından bağımsız olamaz. Biçimsel bir etik veya bireysel ahlak çabası bu bozukluğu tek başına kurtaramaz. Kadercilik    değildir.  Aksine sistemi ve içinde bulunduğumuz koşulları, yani "yanlış hayatın kendisini   eleştirmeye ve sorgulamaya da çağırır.   Hayat Hüzünlü Bir Şarkıdır-Cemal Süreya Ne Anlatır? Varoluşu, insan ilişkilerini ve yaşamın doğasını melankolik, estetik ve geçici bir armoni olarak tanımlama şeklidir.  Hayatı düz bir çizgi veya kuru bir gerçeklik olarak değil; duygusal iniş çıkışları olan ritmik bir yapı olarak görmektedir.  Hayatın özü ayrılıklar, geç kalmışlıklar, sürgünler ve hüzündür.  Tıpkı dokunaklı bir şarkı gibi, yaşam da insanı derinden etkileyen acı tatlı anlardan oluşur. Bir "dert" olarak görmez; ona bir "şarkı" vasfı yükler. Hayat can yakıcı veya hüzünlü olsa bile, yaşanma şekliyle estetik bir değere ve kendi içinde bir ritme sahiptir.  Dünyadaki varoluşumuzun burukluğunu kabul eden, ancak bu burukluğun içindeki şiirsel ve sanatsal güzelliği de yakalayan  bir felsefi bakış açısını ifade etmektedir. “Hayat Kırılmaktır”-Sabahattin Ali Ne Anlatır? Felsefi ve edebi olarak insanın varoluşsal yolculuğunda kaçınılmaz olarak hayal kırıklığına uğrayacağı, incineceği ve yara alacağı anlamına gelir. Güvenin ve inancın yıkılmasıdır. İnsanın ne kadar güçlü olmaya çalışırsa çalışsın, kalbinin ve beklentilerinin hayatın gerçekleri karşısında mutlaka bir gün yara alacağını kabul eden, hüzünlü ama gerçekçi bir varoluş tespitidir. “Hayat Aşktır”-Mevlana Ne Anlatır? İnsanın varoluş gayesinin ve yaşamının en temel merkezine aşkın konulması gerektiğini ifade eder.  Aşk sadece geçici bir duygu değil; tüm evrenin, yaratılışın ve olgunlaşma sürecinin özüdür. Hayatın anlamı ve insanın var olma sebebi aşktır. Aşk, insanın içindeki "senlik ve benlik" (ego) kavramını eriterek onu maddî bağlardan arındırır ve ruhu olgunlaştırır. İnsanı pişiren, güzel ahlâk sahibi yapan ve hoşgörüye ulaştıran bir dönüşüm yoludur.     “Hayat bir Kelimedir”-Özdemir Asaf Sadelik ve özlüktür. Hayat karmaşık, uzun ve zorlu görünse de aslında "hayat" kelimesinin kendisi kadar yalın ve tektir. Devasa varoluşsal sorunları tek bir kelimeye sığdırarak hayatın özündeki sadeliğe dikkat çeker. Anlam yükleme sorumluluğudur. Bir kelime, ona biz bir anlam vermediğimiz sürece sadece bir ses veya  harf yığınından ibarettir. Geçicilik ve hafifliktir. Kelimeler söylenir ve uçup gider; yazılır ve kağıtta kalır.  Hayatı bir kelimeye benzetmek, onun evrendeki yerinin ne kadar küçük, kısa ve geçici olduğunu hatırlatır.  “Hayat Yaşamaktır”-Can Yücel Hayatı teoride bırakmak yerine eyleme dökmeyi, anı hissetmeyi ve tüm zorluklara rağmen var olmayı anlatır.  Hayatı seyretmek değil, deneyimlemektir. Hayat, sadece üzerine düşünülen, planlar yapılan veya uzaktan izlenen bir olgu değildir.   Yaşamak; aktif olmayı, risk almayı, acısıyla tatlısıyla hayatın içine karışmayı gerektirir. Her şeye rağmen yaşama sevincidir. Yaşamak; baskılara, acılara veya "soğumuş bir cehenneme" dönen dünyaya karşı bir direniş ve devrimdir. Hayat her ne getirirse getirsin, teslim olmamak ve nefes almanın hakkını vermek gerekir.   Hayat yarım yamalak değil, dolu dolu ve coşkuyla yaşanmalıdır. "Hayat, Memleket Özlemidir"-Nazım Hikmet Ne Anlatır? Yaşamın merkezine hasretin yerleşmesidir. Ayrılık ve sürgün psikolojisidir. Kendi varoluşunun ve günlük yaşamının ana dinamiğinin "özlemek" olduğunu vurgular.   Hayatta kalmak, memleketine duyduğu aşkı ve özlemi diri tutmakla eş değerdir. Hayatı sadece fiziksel bir varoluş olarak değil, kalbin sürekli çarptığı ve ait olduğu yere memlekete bir bağ ve hasret süreci olarakta  tanımlar.   Özgür Karakaya ozgur694@hotmail.com